Charakterystyka studiów

Cel studiów

Podyplomowe Studia: Region – Język i Kultura mają wyposażyć uczestników studiów w niezbędną wiedzę, umiejętności i kompetencje do realizacji programu językowej edukacji regionalnej. Przygotują uczestników studiów do prowadzenia zajęć z języka śląskiego i o języku śląskim, dadzą umiejętność objaśniania zjawisk językowych (wymawianiowych, gramatycznych i leksykalnych) charakterystycznych dla języka śląskiego, oraz wskazywania źródeł zapożyczeń w języku śląskim. Studia wyszkolą do przyjęcia roli lidera regionalnej edukacji językowej, literackiej i kulturowej. Dzięki współpracy z instytucjami i stowarzyszeniami, np.: Radą Języka Śląskiego, Radą Naukową Programu Edukacji Regionalnej, Pro Loquela Silesiana Towarzystwem Piastowania i Kultywowania Mowy Śląskiej, Studia mogą w pierwszym okresie uczestniczyć w nadawaniu uprawnień nauczycielom.

Opis studiów 

W roku akademickim 2026/2027 studia będą prowadzone w formie hybrydowej.

Studia mają wyposażyć w odpowiednią wiedzę i kwalifikacje nauczycieli pracujących w szkołach podstawowych i średnich, animatorów kultury, edukatorów regionalnych, bibliotekarzy, muzealników, pracowników domów kultury itp. Takie studia nie istnieją dotąd na żadnej uczelni. Studia wyszkolą do przyjęcia roli lidera regionalnej edukacji językowej, literackiej i kulturowej. Uczestnikom studiów zostaną zaproponowane efektywne i atrakcyjne metody, techniki i formy kształcenia zarówno podczas zajęć o charakterze akademickim, jak i podczas warsztatowych zajęć praktycznych w salach i w terenie prowadzonych przez wybitnych śląskich twórców literackich: pisarzy, tłumaczy, reżyserów, aktorów. Uczestnicy studiów poznają osoby, które stanowią źródło wiedzy o regionie.

Sylwetka absolwenta 

Absolwenci Podyplomowych Studiów: Region – język i kultura będą mieć niezbędną wiedzę, umiejętności i kompetencje do realizacji programu językowej edukacji regionalnej. Będą przygotowani pod względem merytorycznym do prowadzenia zajęć z języka śląskiego i o języku śląskim, będą umieli objaśniać zjawiska językowe (fonetyczne, morfologiczne i składniowe) charakterystyczne dla języka śląskiego, będą umieli wskazać źródła zapożyczeń w języku śląskim. Będą przygotowani do przyjęcia roli lidera regionalnej edukacji językowej, literackiej i kulturowej. Zostaną wyposażeni w umiejętności stosowania efektywnych i atrakcyjnych metod, technik i form kształcenia nabytych podczas zajęć o charakterze akademickim, a także podczas warsztatowych zajęć praktycznych w salach i w terenie prowadzonych przez wybitnych śląskich twórców literackich.

Program studiów

Program – proponowany układ modułowy, zajęcia typu wykładowego (20-30%) i warsztatowego (70-80%):

• język śląski wśród języków słowiańskich: podobieństwa i różnice, prasłowiańskie dziedzictwo, elementy historii języka, źródła dzisiejszych form fleksyjnych i słowotwórczych, źródła odrębności śląskiej wymowy;
• język śląski wśród języków europejskich: leksyka i składnia: zapożyczenia i wzajemne wpływy języków sąsiadujących i otaczających, dawniejsze wpływy niemieckie w wersji austriackiej i pruskiej, wpływy ogólnoniemieckie w leksyce i w formacjach składniowych, wpływy czeskie – zróżnicowanie siły wpływów w języku śląskim w odmianie Śląska Cieszyńskiego i Śląska Centralnego i Górnego;
• język śląski w użyciach codziennych, w wersji urzędowej, w tekstach użytkowych, w folklorze i folkloryzmie, w mediach;
• język śląski w literaturze dawniejszej: od Walentego Roździeńskiego do drugiej połowy XX wieku (Gustawa Morcinka i in.);
• język śląski jako tworzywo literatury współczesnej: śląska poezja, śląski dramat, śląska proza oraz tłumaczenia dzieł literatury światowej na śląski;
• język śląski jako tworzywo na scenie: teatr i dramat oraz film po śląsku (Teatr Śląski, Teatr Korez, Teatr Naumiony, Kazimierz Kutz, Robert Talarczyk, Mirosław Neinert);
• język śląski jako tworzywo tekstów filozoficznych i religijnych (Gabriel Tobor, Zbigniew Kadłubek i in.);
• pojęcie literatury śląskiej, termin „literatura śląska”, literatura śląska po śląsku, po polsku, po czesku, po niemiecku;
• metodyka nauczania języka regionalnego, mniejszościowego;
• metodyka nauczania literatury mniejszościowej i regionalnej.

Wykładowcy 

Zajęcia prowadzić będą akademicy, twórcy literaccy i tłumacze, a także twórcy teatralni i filmowi. 

Organizacja 

Czas trwania:
Semestry: 2
Liczba godzin: 150

Organizacja zajęć:
Zajęcia (w tym także wyjazdowe) odbywają się stacjonarne  i online w weekendy co 2 lub 3 tygodnie.

Kryteria ukończenia studiów:
Średnia ocen z zaliczenia wszystkich modułów objętych programem studiów.

Dokument ukończenia studiów:
Absolwenci otrzymują świadectwo ukończenia studiów podyplomowych wydane przez Uniwersytet Śląski w Katowicach.

Kryteria kwalifikacji

Kandydaci 

Studia kierowane są do nauczycieli pracujących w szkołach podstawowych i średnich, animatorów kultury, muzealników, edukatorów regionalnych, opiekunów grup w domach kultury, świetlicach, osób związanych z kształtowaniem postaw poszanowania i otwartości regionalnej. Uczestnikiem studiów podyplomowych może zostać absolwent studiów wyższych. Studia mają dać kompetencje i umiejętności do uczenia języka śląskiego, o języku śląskim, o śląskich tekstach literackich i śląskich tekstach kultury. Pierwszeństwo przyjęcia na studia mają nauczyciele zatrudnieni w szkole.

Termin i miejsce składania dokumentów 

Termin rekrutacji: od 7 września do 28 września 2026 r.

Złóż dokumenty w sekretariacie

Dokumenty można składać osobiście w sekretariacie studiów podyplomowych po otrzymaniu decyzji oraz informacji o zakwalifikowaniu się na studia. O terminie oraz miejscu składania dokumentów poinformuje sekretarz studiów podyplomowych za pośrednictwem wiadomości w systemie IRK/ wiadomości mailowej/ kontakcie telefonicznym.

Wymagane dokumenty 

Kandydaci ubiegający się o przyjęcie na studia podyplomowe składają następujące dokumenty:

• • ankieta osobowa (podanie o przyjęcie na studia) – podpisywana elektronicznie w systemie IRK
  • kserokopia dyplomu ukończenia studiów wyższych (Oryginał dyplomu należy przedstawić do wglądu w sekretariacie przed rozpoczęciem zajęć)
  • w przypadku gdy kandydat legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym za granicą:
    1. poświadczenie dyplomu ukończenia studiów wyższych w formie legalizacji lub apostille;
    2. tłumaczenie przysięgłe dyplomu na język polski;
    3. zaświadczenie o uznaniu dyplomu ukończenia studiów wyższych wydanego za granicą lub oświadczenie kandydata o obowiązku dostarczenia takiego zaświadczenia w ciągu 30 dni od dnia jego uzyskania (w przypadku gdy dyplom ukończenia studiów wyższych podlega obowiązkowi nostryfikacji - zaświadczenie o nostryfikacji dyplomu albo oświadczenie kandydata o obowiązku dostarczenia zaświadczenia o nostryfikacji dyplomu w ciągu 30 dni od dnia jego uzyskania).

Po zakwalifikowaniu na studia wszystkie dokumenty muszą zostać wgrane do systemu IRK

Warunki przyjęcia 

Pierwszeństwo przyjęcia na studia mają czynni zawodowo nauczyciele.

Warunkiem przyjęcia jest pozytywna ocena z przeprowadzonej rozmowy kwalifikacyjnej.

Planowany termin rozpoczęcia zajęć: październik 2026

Opłaty 

Studia sfinansowane są ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej. Absolwenci nie ponoszą opłat za studia.

Kontakt 

Kierowniczka studiów
prof. dr hab. Jolanta Tambor
e-mail: jolanta.tambor@us.edu.pl

Sekretariat
Kinga Zuziak
e-mail: k.zuziak@us.edu.pl
tel. 32 2009 423

Mgr Karolina Graboń
e-mai: karolina.grabon@us.edu.pl

Wydział Humanistyczny
ul. Uniwersytecka 4, pokój A0.8
40-007 Katowice